„Psychologiczne aspekty niepełnosprawności” to tytuł zorganizowanej w środę (9 września 2026 r.) na Politechnice Koszalińskiej konferencji, w której wzięli udział naukowcy, eksperci, praktycy, uczniowie i studenci. Spotkanie zostało przygotowane w ramach 23. Europejskiego Festiwalu Filmowego „Integracja Ty i Ja”. Patronat honorowy nad wydarzeniem objęła rektor Politechniki Koszalińskiej, dr hab. Danuta Zawadzka, prof. PK.

Organizatorzy konferencji to Wydział Humanistyczny Politechniki Koszalińskiej, działające w strukturach uczelni Biuro Wsparcia Osób z Niepełnosprawnością, Koszalińska Biblioteka Publiczna im. Joachima Lelewela, Koszalińskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne oraz Centrum Edukacji Nauczycieli.

Porażki też są ważne

Pierwszą część spotkania wypełniły prelekcje zaproszonych specjalistów, którzy z różnych perspektyw spojrzeli na problematykę psychologicznych aspektów niepełnosprawności. Wybitny filmoznawca, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu dr hab. Wojciech Otto zwrócił uwagę na to, w jaki sposób w polskiej filmografii prezentowana jest tematyka kryzysu zdrowia psychicznego. Jak podkreślił, do lat 70. XX w. problematyka ta była w polskim filmie zupełnie nieobecna. Przełom przyniósł film „Drzwi w murze” w reżyserii Stanisława Różewicza (1973 r.). Po 1989 polscy twórcy zaczęli natomiast silnie eksplorować ten obszar tematyczny. Naukowiec zaznaczył przy tym, że do dziś choroba psychiczna jest najmniej tolerowaną i najtrudniej akceptowalną dysfunkcją. Filmy często w sposób schematyczny ukazują problemy osób z niepełnosprawnością. Posługują się przy tym jednym z kilku modeli narracyjnych (ofiara przemocy, wróg otoczenia czy społeczny ciężar). Filmowy obraz kryzysu psychicznego przenalizowała także dr Anna Bieganowska-Skóra z Uniwersytetu Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie.

Paulina Malinowska-Kowalczyk, dziennikarka i wykładowczyni Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie, opowiedziała natomiast o roli sportu w budowaniu dobrostanu osób z niepełnosprawnościami. Przytoczyła przykłady wybitnych sportowców, dla których sport stał się drogą rehabilitacji. Podkreśliła przy tym, że ważnym doświadczeniem dla sportowców – w tym również zawodników z niepełnosprawnościami – są porażki. – Porażka to codzienność w sporcie. Ona kształtuje charakter – dodała.

Trzeba być człowiekiem

Ważnym punktem konferencji był panel dyskusyjny pt. „Niepełnosprawność a kryzys zdrowia psychicznego – doświadczenia, perspektywy i wyzwania współczesności”. Rozmowę moderowali prof. Wojciech Otto oraz prowadzący cała konferencję dr Dariusz Magierek z Wydziału Humanistycznego Politechniki Koszalińskiej. W dyskusji wzięli udział: Adriana Zawadzińska, wicemiss świata na wózku, autorka książki „Być. Podróż do wolności”; Paulina Malinowska-Kowalczyk, dziennikarka i nauczycielka akademicka; Anna Kęcińska, pełnomocniczka prezydenta Koszalina ds. dostępności i wyrównywania szans, a także Tomasz Rokowski, psycholog i terapeuta. Uczestnicy dyskusji mówili nie tylko o tym, z jakimi barierami i ograniczeniami mierzą się osoby dotknięte niepełnosprawnością. Podkreślili, że często niepełnosprawność w diametralny sposób zmienia życie całego otoczenia.

Jedno z pytań do dyskutantów dotyczyło tego, w jaki sposób odnosić się do osób z niepełnoprawnością: czy wypada oferować pomoc, czy wręcz przeciwnie – należy się starać nie zauważać czyjejś niepełnosprawności. - Tu ważna jest intuicja, bo reakcja drugiej osoby jest rzeczą subiektywną. Zawsze jednak trzeba pozostać człowiekiem – radziła Adriana Zawadzińska.

Zdjęcia: Adam Paczkowski/Politechnika Koszalińska